Achtergrondfoto Van Zutphen Economisch Advies

Stappenplan MKBA


De maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) is een instrument voor de economische beoordeling van een project of voorgenomen beleid. Conform de OEI-leidraad moet hiervoor het volgende stappenplan worden gevolgd. Een MKBA start met een probleemanalyse. Wat is nu eigenlijk het probleem dat wij met het project trachten op te lossen?

Stappenplan MKBA
Vervolgens stelt men de definitie van het projectalternatief op. Het gaat hier om een beschrijving van het project en de ontwikkelingen die het gevolg zijn van de uitvoering van het project.

Daarna dient het nulalternatief te worden opgesteld. Het gaat hier om een beschrijving van de ontwikkelingen op het moment dat het project niet wordt uitgevoerd. Het nulalternatief is niet per definitie niets doen en er moet worden voorkomen, dat er een te somber nulalternatief wordt gekozen.

In de volgende stap worden de kosten van het project in kaart gebracht. In veel gevallen kan hiervoor aangesloten worden bij de business case.

Nadat de kosten zijn berekend kunnen de effecten in kaart worden gebracht. In een MKBA kunnen drie typen effecten worden gedefinieerd:
  • directe effecten. Directe effecten zijn effecten die optreden bij eigenaren/exploitanten en gebruikers van de projectdiensten.
  • indirecte effecten. Indirecte effecten zijn effecten die het resultaat zijn van de doorwerking van de directe effecten.
  • externe effecten. Externe effecten zijn welvaartsveranderingen die als gevolg van het project ontstaan voor anderen dan de eigenaar/exploitant en gebruikers van projectdiensten en waarmee de eigenaar/exploitant en gebruikers in hun beslissingen geen rekening hoeven te houden.
Bij het bepalen van de effecten is het handig om een onderscheid te maken naar de zogenaamde fysieke effecten en welvaartseffecten. Fysieke effecten hebben betrekking op fysieke veranderingen als resultaat van het project. Welvaartseffecten treden op wanneer fysieke effecten leiden tot veranderingen in de welvaart.

Wanneer de welvaartseffecten in kaart zijn gebracht is het mogelijk om de baten te bepalen. Baten zijn gelijk aan de waarde die actoren in de maatschappij overhebben voor het realiseren van de eerder genoemde welvaartseffecten.

Met de informatie over de kosten en baten is het mogelijk om een overzicht van de kosten en baten op te stellen, waarbij onder meer de netto contante waarde van het project kan worden bepaald.

Tot slot is het van belang om een varianten- en risicoanalyse op te stellen, waarbij onder meer naar risico's en onzekerheden wordt gekeken en naar de consequenties hiervan voor de netto contante waarde.
 
 

Kijk hier voor het laatste economische nieuws van NU.nl